Er was een tijd dat het woord influencer nog niet bestond.
Sterker nog: toen ik in 2003 begon met mijn blog, betekende “influencer” waarschijnlijk letterlijk iemand die je liever niet zag aankomen — iemand die griep verspreidde.
Wij – die eerste groep online netwerkers- waren bloggers, twitteraars, early adopters. We bouwden online netwerken omdat we nieuwsgierig waren, niet omdat we gesponsord werden.
We wilden leren van elkaar. Er was geen strategie, geen algoritme, geen KPI — er waren alleen gesprekken, experimenten en er was passie voor wat we deden.
Ik was eigenlijk een influencer lang voordat het woord bestond.
We noemden het toen gewoon delen.
De oertijd van invloed
In die begintijd — zeg maar de vroege blogs vanaf 2002-2003 en de eerste golf van Twitter vanaf 2007 — draaide het allemaal om kennis en connectie.
Businessbloggers, community builders, allemaal mensen die geloofden dat het internet ons slimmer kon maken.
We schreven blogs om te begrijpen. We discussieerden om beter te worden.
En ja, we waren zichtbaar — maar niet om zelf gezien te wórden.
Toen ik mijn boeken schreef, Meisje van de Slijterij (2010) en Durf te Delen (2013), ging het telkens over de kracht van online netwerken.
Over hoe technologie mensen dichter bij elkaar kon brengen. Over durven delen, nieuwsgierig zijn, luisteren.
Ik zag de potentie — de energie van nieuwe ideeën, de democratisering van kennis, de opkomst van de digitale dialoog.
Maar ik zag óók iets niet.
Ik overzag niet wat het mainstream worden van die nieuwe technieken óók zou doen.
Hoe toegankelijkheid zou omslaan in oppervlakkigheid.
Hoe openheid zou veranderen in uitvergroting.
Hoe netwerken podiums zouden worden.
De geboorte van de influencer
Fast forward naar nu.
Influencers zijn nu de popsterren van het internet. Ze hebben volgers, geen lezers. Ze hebben fans, geen gesprekspartners.
Waar wij het netwerk als doel zagen, zien zij het als podium.
De brand ambassador van vroeger — iemand die liefde voor een merk combineerde met kennis en persoonlijkheid — is vervangen door de influencer van nu: iemand die zijn merk is.
De focus is verschoven van inhoud naar imago.
Van leren naar liken.
Van delen naar draaien.
IJdelheid als valuta
De influencers van nu zijn niet per se slecht — maar ze spelen wel een heel ander spel dan wij speelden.
Het gaat nu niet meer om bijdragen aan een community, maar om jezelf positioneren binnen een algoritme.
Zichtbaarheid is het nieuwe gezag.
Het probleem is niet dat ze ijdel zijn — het probleem is dat ijdelheid loont.
Het algoritme beloont wie het hardst roept, niet wie het meeste weet.
En de merken? Die doen vrolijk mee.
In plaats van relaties op te bouwen met echte kenners, huren ze gezichten in met bereik.
Want bereik lijkt meetbaar.
Maar invloed is nog nooit een getal geweest.
Verhalenvertellers
Nu zie ik hoe in de dalende whiskymarkt de brand ambassadors van vroeger — vaak vakidioten met passie — ook worden ingeruild voor tijdelijke online profielen.
De authentieke verhalenverteller verdwijnt, de influencer blijft over.
Het doet me denken aan de tijd dat wij — de eerste bloggers — zeiden: “Het gaat om het gesprek.”
Dat gesprek is er nog steeds, maar dat gesprek wordt wel overstemd door de echo van de eigen stem.
Retrobloggen
Misschien is dit het moment om terug te keren naar wat online invloed ooit betekende:
- Kennis delen, niet enkel content produceren.
- Netwerken bouwen, niet enkel volgers verzamelen.
- Verbinden in plaats van verkopen.
Soms heb ik het gevoel dat oma aan het vertellen is. Zoals Anna-Maria gisteren reageerde op een FB-post van me over die bijzondere verzameling early adopters van toen: “Zo’n ontmoeting heeft nog altijd iets magisch. Alsof we samen een geheime wereld kennen die niet meer bestaat.”
Ik geloof wel dat de volgende generatie het weer gaat herontdekken — dat echte invloed begint bij nieuwsgierigheid, en niet bij ijdelheid.
Toen je netwerk een markt werd
We noemden ons netwerk ooit sociaal kapitaal
Ik heb LinkedIn bijvoorbeeld inmiddels al meer dan 12 jaar geleden verwijderd.
Niet omdat ik de verbindingen daar zat was, maar omdat ze daar voor mij wel ophielden te bestaan.
Niemand kwam me daar nog iets brengen — ze wilden alleen nog halen. In elk mailtje stond een vraag, een pitch, een commerciële boodschap.
Iedere connectie moest een kans worden, elke boodschap een pitch.
Het netwerk dat ooit vooral over nieuwsgierigheid en delen ging, veranderde naar een marktplaats van belangen.
En op een dag dacht ik: ik hoef daar dus niet meer te staan. Kom maar lekker langs in de winkel als je me wil spreken.
Ik heb liever gesprekken die niet gemeten hoeven te worden in het aantal clicks.
Slotgedachte:
“De eerste influencers wilden leren.
De huidige willen worden bewonderd.
Misschien is het tijd dat we weer gaan luisteren.”
De afbeelding maakte ik met Chat GPT, en ik liet ChatGPT ook de eindredactie van deze posting doen.