Laat Defensie vier maanden meehelpen én oefenen

Binnenkort gaat de Oostbuis van de tunnel vier maanden dicht voor reparatie van de scheur. In de Westbuis is slechts beperkt verkeer mogelijk met bloktijden waarvoor je ook nog eens moet reserveren. En waarbij een gewone burger in categorie 7 gaat vallen, je mag er enkel doorheen als de 6 categorieën boven je ergens nog een plekje overlaten, en je heel veel geluk hebt. Het wordt een soort van staatsloterij of je nog naar de rest van het land kunt per auto. Ik begreep dat er misschien nog maar 10% van de huidige stroom voertuigen gebruik kan maken van de tunnel.
Ik voorzie dan ook vier maanden lang complete chaos. Niemand lijkt (en het is al bijna oktober) duidelijkheid te hebben of hij naar zijn werk kan, of hij naar zijn afspraak in het ziekenhuis aan de andere kant kan, of leveranciers nog wel willen en kunnen leveren. Of klanten al die moeite gaan proberen doen, of ze wel mantelzorg kunnen leveren bij hun familieleden.

En het kost nu al 22 miljoen om o.a. bussen en parkings aan beide zijden te organiseren (ja en dan? Aan beide zijden een auto neerzetten?)
Vorige week las ik een stuk over Italië. Italië moet, net als alle NAVO-landen, meer geld gaan besteden aan defensie en nationale weerbaarheid. Italië zet die budgetten niet alleen in voor de aanschaf van tanks, wapens en militairen, maar ook in wegen, spoorlijnen, bruggen en havens.

Niet alle infrastructuur is natuurlijk cruciaal voor defensie,. Infrastructuur die ook nodig is om militair materieel, hulpdiensten en zwaar transport te kunnen verplaatsen, heeft wel een dubbele functie. Dat schijnt dual use te heten: voor civiel én militair gebruik.

Sinds de NAVO-top in Den Haag bestaat de nieuwe doelstelling van 5% van het BBP uit twee delen. Minimaal 3,5 procent van het bruto binnenlands product moet naar de eigenlijke defensiecapaciteit. Daarnaast mag maximaal 1,5 procent worden besteed aan bredere defensie- en veiligheidsdoelen, zoals bescherming van vitale infrastructuur, cyberveiligheid, civiele paraatheid en nationale weerbaarheid. En toen ik dat las kreeg ik een wild idee, want als er één ministerie in ons land is dat nu budgetten heeft en krijgt is het Defensie wel. Defensie moet door diezelfde NAVO-norm opschalen, paraat zijn, en oefenen voor mogelijk onzekere tijden.

Vier maanden beperkt bereikbaar
Voor een groot deel van Nederland klinkt de reparatie van onze tunnel als een beetje verkeershinder. Voor ons hier in Zeeuws-Vlaanderen gaat dat wel een heel stukje verder. De Westerscheldetunnel is onze enige rechtstreekse wegverbinding met de rest van Nederland. Er is geen Nederlandse omleidingsroute. Wie niet door de tunnel mag, moet via België en krijgt te maken met grote afstanden, de files rond Antwerpen en de altijd nog gaande werkzaamheden aan Belgische wegen.

Misschien is er ergens al lang over nagedacht maar zou wat gisteren aan mijn brein ontsproot ook kunnen? Kan Defensie hier een rol spelen. Ik ging met behulp van mijn vriendje Chat op onderzoek uit.

Kan Defensie tijdelijk voertuigen overzetten?
De Koninklijke Marine heeft zogenoemde LCU-landingsvaartuigen. LCU staat voor Landing Craft Utility. Dit zijn geen simpele rubberboten, het zijn zware militaire vaartuigen ontworpen om voertuigen, materieel en mensen vanaf een marineschip naar de kust te brengen, ook wanneer daar geen haven  is. Een LCU werkt volgens het roll-on-roll-offprincipe. Een voertuig rijdt via een klep het vaartuig op en kan er aan de andere kant weer afrijden. Volgens de site van Defensie kan één LCU maximaal 65 ton vervoeren. Als voorbeelden noemt Defensie drie trucks, twee pantservoertuigen of 130 volledig bepakte mariniers. De beschikbare vaartuigen worden momenteel gemoderniseerd en kunnen tot zeker 2032 blijven varen.
De Landmacht beschikt daarnaast over het MLC-70-wegenmatsysteem. Daarmee kan de genie in korte tijd stalen of kunststof matten neerleggen om een tijdelijke weg te maken over moeilijk begaanbaar of onverhard terrein. Deze militaire rijbanen kunnen voertuigen van ruim 65 ton dragen. Daarmee ontstaat in theorie een combinatie:

• aan beide zijden van de Westerschelde wordt een geschikte locatie gezocht;
• de genie maakt daar zo nodig een tijdelijke verharde op- en afrit;
• één of meer LCU-landingsvaartuigen varen volgens een vaste dienstregeling heen en weer;
• voertuigen rijden via de laadklep aan boord en aan de overkant weer van boord.

Dat wordt dan een tijdelijke militaire overzetverbinding.

Geen vervanging van de tunnel
Met een paar militaire landingsvaartuigen vervang je de Westerscheldetunnel natuurlijk niet. Daarvoor is de capaciteit veel te klein. Duizenden automobilisten per dag op deze manier overzetten kan simpelweg niet. De Westerschelde is bovendien een getijdenrivier en een van de belangrijkste internationale vaarroutes van Europa. Iedere oversteek zal moeten worden afgestemd met Rijkswaterstaat, de verkeersbegeleiding en de beroepsvaart. Maar toch kan dit volgens mij wel heel waardevol zijn.
Gebruik zo’n verbinding bijvoorbeeld voor:

• ambulances en patiëntenvervoer;
• zorgpersoneel met essentiële diensten;
• politie en brandweer;
• monteurs die nodig zijn voor vitale infrastructuur;
• medicijnen en medische hulpmiddelen;
• noodzakelijke bevoorrading;
• mensen die om medische of maatschappelijke redenen niet via België kunnen omrijden.
• directe spoedsituaties waarvoor mensen snel naar de overkant moeten.

Het geeft ons burgers rust in ons hoofd als we weten dat als er ECHT een noodgeval is we wel snel naar de overkant kunnen.

Ook voor Defensie lijkt dit interessant
Voor Defensie is dit volgens mij een interessante realistische oefening onder omstandigheden die een uitdaging zijn. Daar leer je van.
Defensie doet ervaring op met:

• sterke getijdenstroming;
• wisselende weersomstandigheden;
• intensieve internationale zeescheepvaart;
• civiele voertuigen en hulpdiensten;
• dagelijkse logistiek en onderhoud;
• langdurige inzet van vaartuigen en bemanningen;
• samenwerking met Rijkswaterstaat, de provincie, gemeenten, de Veiligheidsregio en zorginstellingen;
• verkeersselectie en medische prioritering;
• commandovoering tussen militaire en civiele organisaties.

Dat is dus niet één middagje waarbij enkele voertuigen voor de camera zo’n vaartuig oprijden en voor de foto een premier met een helm op een tank zit. Dit is geen Tiktokfilmpje. Het wordt een maandenlange praktijktest in nationale weerbaarheid.

En de resultaten van die test zijn niet alleen voor Zeeland bruikbaar.

Ook in de rest van Nederland kunnen bruggen, tunnels, sluizen, kades of spoorverbindingen door een calamiteit of aanslag langdurig uitvallen. Deze tijdelijke verbinding kan daarmee onderdeel worden van de landelijke crisisvoorbereiding.

Van defensiegeld naar weerbaarheidTerug naar Italië.
De NAVO noemt bescherming van kritieke infrastructuur, civiele paraatheid en weerbaarheid expliciet als onderdelen van bredere veiligheidsuitgaven.

De Westerschelde is ook nog eens een internationaal strategisch vaargebied, vlak bij de havens van Antwerpen, North Sea Port en Vlissingen. Juist daar oefenen met militaire mobiliteit en civiele samenwerking lijkt mij voor Defensie een fantastische training.

Is het wat?
In Nederland zijn we altijd  goed in uitleggen waarom iets niet kan.
Vier maanden beperkte bereikbaarheid van de enige rechtstreekse wegverbinding tussen Zeeuws-Vlaanderen en de rest van Nederland verdient het dat alles in het werk gesteld wordt  om de komende chaos te beperken. Wij verdienen dat.

Nederland moet miljarden extra investeren in defensie, civiele paraatheid en nationale weerbaarheid. Dan is volgens mij het koppelen van een infrastructureel probleem in Zeeland met  de doelstellingen die Defensie heeft helemaal zo gek nog niet.

Bronnen

• NAVO over de nieuwe doelstelling voor defensie en weerbaarheid
• Reuters over de Italiaanse plannen voor wegen, spoorlijnen, havens en bruggen
• Defensie over de LCU-landingsvaartuigen

Afbeelding gemaakt met ChatGPT.